سیستم عروقی بدن از سه نوع رگ خونی تشکیل شده است. شریان ها خون غنی از اکسیژن را از قلب بیرون برده و تمامی بخش های بدن را تغذیه می کنند. ورید ها خون را به قلب بازگردانده تا دوباره اکسیژن دریافت کند. تنها مورد استثنا در این عروق شریان ریوی است که خون کم اکسیژن را از قلب به ریه ها برده تا اکسیژن و دی اکسید کربن تبادل شوند. خون سرشار از اکسیژن از طریق ورید ریوی به قلب بازگردانده می شود. بستر های مویرگی شریان ها را به ورید ها وصل می کنند.

نزدیک به ۱۶۰ هزار کیلومتر عروق خونی در بدن یک انسان بالغ وجود دارد. هر گونه مشکل در این شبکه عروقی گسترده می تواند به ایجاد درد شدید، ناتوانی و مرگ منجر شود.

بیماری عروقی به وضعیت ناهنجار و غیر طبیعی عروق خونی گفته می شود. عروق خونی (شریان ها و ورید ها) مجرا هایی هستند که خون را به سرتاسر بدن می رسانند. شریان ها خون غنی از اکسیژن را با هدف تغذیه بدن از قلب به اندام هایی از جمله مغز، کلیه ها، روده ها، بازو ها، پاها و خود قلب می رسانند. ورید ها این خون را دوباره به قلب باز می گردانند. مشکلات این شبکه عروقی گسترده می تواند به ناتوانی شدید و حتی مرگ نیز منجر شود.

  • توده ضربان دار شکمی
  • توده گردنی با منشاء عروقی
  • زخم التیام نیافتنی پا یا ساق پا
  • سردی ناگهانی پا
  • درد شدید ناگهانی پا
  • بی حسی ناگهانی پا
  • تاری دید ناگهانی یک چشمی
  • کاهش ناگهانی قدرت عضلانی یک طرفه بدن
  • درد پشت ساق پا و پشت ران پا به هنگام راه رفتن عادی
  • عدم کنترل فشار خون علیرغم درمان دارویی
  • ورم ناگهانی و شدید پا
  • تغییر رنگ ناگهانی پا
  • آویزان کردن پا به جهت کاهش درد
  • زخم قوزک خارجی یا داخلی پا
  • سیاه شدن انگشتان پا

هر کدام از علائم فوق نشان دهنده یک بیماری عروقی جدی می باشد. در صورت وجود علائم فوق سریعاً برای ویزیت توسط جراح عروق اقدام کنید. 

در هر ضربان قلب، خون در بدن و درون رگ‌ها به گردش در می‌آید، به این مجموعه سیستم گردش خون می‌گویند. رگ‌ها، لوله‌هایی کشسان هستند که خون را به همه بخش‌های بدن حمل می‌کنند. دو نوع رگ اصلی در بدن انسان وجود دارد که وظایف متفاوتی را بر عهده دارند:

سرخرگ یا شریان: این رگ‌ها خون را از قلب خارج و در بدن پخش می‌کنند.

سیاهرگ یا ورید: این رگ‌ها خون را از بدن جمع آوری و به قلب باز می‌گردانند.

بیماری‌های قلبی عروقی به هر مشکلی گفته می‌شود که بر سیستم گردش خون افراد تاثیر می‌گذارد. این مشکلات شامل بیماری شریان‌ها، ورید‌ها، عروق لنفاوری و اختلالات خونی که بر سیستم گردش خون تاثیر می‌گذارند، می‌شود. در ادامه به بیماری‌های شایعی می پردازیم که در دسته بندی بیماری‌های قلبی و عروقی جای می‌گیرند.

بیماری های شریانی

۱- بیماری شریانی محیطی

مشابه رگ‌های خونی قلب (عروق کرونر)، سرخرگ‌های محیطی (رگ‌های خونی خارج از قلب) نیز ممکن است درگیر تصلب شرایین (آترواسکلروز) شوند. این بیماری به دلیل جمع شدن چربی و ذخایر کلسترول که پلاک نامیده می‌شوند، در دیوارهای داخلی رگ‌ها ایجاد می گردد. با گذر زمان، جمع شدن پلاک‌ها موجب باریک شدن شریان می‌شود. در نهایت شریان باریک شده، بیماری به نام ایسکمی را ایجاد می کند. ایسکمی به کاهش جریان خون ارسالی به بافت‌های بدن اشاره دارد. انواع بیماری‌های سرخرگ محیطی عبارتند از:

  • بیماری سرخرگ محیطی

در بیماری PAD انسداد رگ‌های پا می‌تواند به ایجاد درد یا گرفتگی پا در زمان فعالیت، تغییر رنگ پوست، دردناک یا زخم شدن و احساس خستگی در پا منجر شود. کاهش کلی جریان خون می‌تواند در پا قانقاریا، ایجاد کند و حتی فرد پای خود را از دست بدهد.

  • سندرم ایسکمی روده

انسداد در رگ‌های خونی منتهی به سیستم گوارش، می تواند سبب ایجاد ایسکمی روده شود.

  • تنگی شریان کلیه

 انسداد شریان‌های کلیوی می‌تواند به ایجاد بیماری گرفتگی شریان کلیه (تنگی مجاری) منجر شود. علائم این بیماری مشکلاتی نظیر فشار خون کنترل نشده (فشار خون بالا)، نارسایی احتقانی قلب و عملکرد غیرعادی کلیوی هستند.

  • سندروم Popliteal Entrapment

 این مشکل یک بیماری شریانی نادر است که در پای ورزشکاران جوان ایجاد می‌شود. در این بیماری، ماهیچه‌ها و تاندون‌های نزدیک زانو، موجب فشرده شدن شریان پشت زانو می‌شوند، در نتیجه جریان خون به بخش‌های پایین پا محدود می‌شود و احتمال آسیب دیدن شریان فرد افزایش می یابد.

  • بیماری برگر یا ترومبوآنژئیت انسدادی

 این بیماری معمولا بر شریان‌ها، وریدها و اعصاب کوچک  و متوسط تاثیر می‌گذارد. اگر چه علت ایجاد این بیماری مشخص نیست، شواهد نشان می‌دهند که ارتباط معنی داری میان این مشکل و استفاده از تنباکو وجود دارد. در این بیماری، شریان‌های دست‌ها و پاها باریک یا مسدود می‌شوند؛ این موضوع تامین خون به انگشت‌ها، دست‌ها و پاها را مختل می‌کند (موجب ایسکمی می‌شود).

در ادامه این مشکل، بیمار با درد در دست‌ها، پاها و پنجه‌های خود مواجه می‌شود و این درد ممکن است در زمان استراحت نیز ادامه پیدا کند. با ایجاد انسدادهای شدید، بافت ممکن است از بین برود و قانقاریا ایجاد شود. در شرایط وخیم، درمان این مشکل ممکن است به قطع انگشتان دست و یا پا نیاز داشته باشد. التهاب وریدی سطحی و علائم بیماری رینود، علائمی هستند که به طور معمول در بیماران مبتلا به بیماری بورگر ایجاد می‌شوند.

  • پدیده رینود

 این مشکل شامل اسپاسم‌های شریان‌های کوچکی از انگشتان دست و گاهی پا می‌شود که به واسطه قرار گرفتن در معرض سرما یا هیجان ایجاد می‌شود.

۲- شریان کاروتید

  •  بیماری شریان کاروتید

این بیماری به انسداد یا باریک شدن شریان‌های تامین کننده مغز گفته می‌شود و می‌تواند موجب حمله ایسکمی گذرا (TIA) یا سکته شود.

  • شکاف در شریان کاروتید

 این بیماری به صورت شکافی در یک لایه از دیواره شریان آغاز می‌شود و باعث تراوش خون از این شکاف و پخش شدن آن میان لایه‌های دیواره شریان می‌شود.

  • تومورهای کاروتید بادی

تومور کاروتید بادی شامل رشد ضایعات غیرعادی در بافت عصبی اطراف شریان کاروتید است.

بیماری‌های وریدی

وریدها، رگ‌هایی منعطف هستند که زبانه‌هایی به نام دریچه‌ها را در خود جای داده اند. زمانی که ماهیچه‌های بدن افراد منقبض می‌شوند، دریچه‌ها باز شده و خون درون وریدها جریان پیدا می‌کند. زمانی که ماهیچه‌ها در حال استراحت هستند، دریچه‌ها بسته می‌شوند و جریان خون را در درون وریدها حفظ می‌کنند.

اگر دریچه‌های درون وریدها آسیب ببینند، دریچه‌ها نمی‌توانند به طور کامل بسته شوند. این موضوع موجب می‌شود تا جهت حرکت یک طرفه ی خون مختل شود. در این حالت زمانی که ماهیچه‌ها استراحت می‌کنند، دریچه‌های درون ورید‌های آسیب دیده نمی‌توانند خون را درون رگ نگه دارند. این موضوع می‌تواند باعث جمع شدن خون یا ورم کردن وریدها شود.

در این حالت، وریدها ورم می‌کنند و به صورت رشته‌هایی بادکرده در زیر پوست ظاهر می‌شوند. این مشکل باعث می‌شود تا سرعت جریان خون در وریدها کاهش پیدا کند و خون به اطراف دیواره‌ی رگ‌ها بچسبد و لخته‌های خونی ایجاد شوند. بیماری‌های مختلف دیگری که ممکن است برای وریدها ایجاد شوند، عبارتند از:

واریس وریدی

# رگ‌های واریس

این رگ‌ها، ورید‌های باد کرده، برآمده، بنفش رنگ و طنابی شکلی هستند که در زیر پوست دیده می‌شوند. دلیل ایجاد رگ‌های واریس، آسیب به دریچه‌های موجود در وریدها است.

# سندرم خروجی قفسه سینه

سندروم خروجی قفسه سینه یا (TOS) به مجموعه ای از اختلالات گفته می‌شود که در زمان بروز فشار، جراحت یا مشکل در اعصاب و رگ‌های خونی پایین گردن و ناحیه بالای سینه رخ می‌دهند.

# رگ‌های عنکبوتی

 این رگ‌ها، توده‌هایی کوچک از مویرگ‌ها هستند که در زانوها، ساق پا یا ران پا ایجاد می‌شوند و معمولا به رنگ قرمز یا بنفش هستند.

# سندرم کلیپل ترنانی (KTS)

نوعی اختلال عروقی نادر مادرزادی است که سبب رشد غیرطبیعی رگ‌ها، بافت‌های نرم، استخوان‌ها و سیستم لنفی می شود. برخی افراد مبتلا به این بیماری با ادغام انگشتان یا انگشت اضافه، متولد می شوند.

نارسایی مزمن وریدی cvi

# نارسایی مزمن وریدی (CVI)

نارسایی مزمن وریدی به بیماری ای گفته می‌شود که در آن دیواره ها و یا دریچه‌های وریدی موجود در سیاهرگ‌های پا به طور درست، کار نمی‌کنند. این امر، بازگشت خون به قلب از سمت پا را دشوار می کند.

# سندرم می ترنر (MTS)

 این بیماری به دلیل تحت فشار قرار گرفتن ورید ایلیاک چپ توسط شریان ایلیاک راست ایجاد می‌شود، این موضوع خطر ابتلا به بیماری ترومبوز سیاهرگ عمقی (DVT) را در سمت چپ بیمار افزایش می‌دهد.

لخته‌های خونی

لخته زمانی ایجاد می‌شود که یک عامل لخته کننده در خون موجب انعقاد یا ایجاد توده ای ژله مانند و جامد از خون می‌شود. زمانی که لخته خونی در درون رگ ایجاد می‌شود (ترومبوز)، می‌تواند از رگ جدا و درون جریان خون جابجا شود؛ این موضوع منجر به ابتلای فرد به بیماری ترمبوز ورید عمقی، امبولی ریوی، حمله قلبی یا سکته می‌شود.

لخته‌های خونی در شریان‌ها می‌توانند خطر سکته، حمله قلبی، درد شدید پا، دشواری‌های راه رفتن یا از دست دادن اعضای بدن را به واسطه مشکلات زیر به همراه داشته باشند:

افزایش انعقادپذیری: در این حالت خطر ایجاد لخته‌های خونی در بدن افراد افزایش پیدا می‌کند.

ترومبوز سیاهرگی عمقی (DVT): این بیماری به دلیل نوعی لخته خونی ایجاد می‌شود که در رگ‌های عمقی پدید می‌آید.

آمبولی ریوی: این مشکل شامل ایجاد نوعی لخته خونی است که از ورید آزاد می‌شود و به درون شش‌ها می‌رود.

ترومبوز ورید کناری-ترقوه: به نام سندرم پیج-شراتر نیز شناخته می‌شود، شایع ترین بیماری عروقی است که برای ورزشکاران حرفه ای جوان رخ می‌دهد. این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که یک ورید در زیربغل فرد (کناری) یا در جلوی شانه (ورید ترقوه) به واسطه استخوان ترقوه، اولین دنده یا ماهیچه‌های اطراف تحت فشار قرار می‌گیرد. این موضوع خطر ابتلای فرد به لخته‌های خونی را افزایش می‌دهد.

ترومبوفلبیت سطحی: به ایجاد لخته‌های خون در وریدهایی گفته می‌شود که در زیر پوست قرار دارند.

آنوریسم آئورت

آنوریسم، ورمی غیرعادی در دیواره رگ‌های خونی است. آنوریسم می‌تواند در هر نوعی از رگ‌های خونی ایجاد شود، اما در بیشتر مواقع در آئورت رخ می‌دهد (آنوریسم آئورت). آنوریسم آئورت به طور معمول به دو شکل رخ می‌دهد:

  • آنوریسم آئورت قفسه سینه
  • آنوریسم آئورت شکمی

دیسپلازی فیبروماسکولار (FMD)

دیسپلازی فیبروماسکولار (FMD) به عنوان نوعی مشکل پزشکی نادر شناخته می‌شود. بیمارانی که به این مساله مبتلا هستند، با رشد سلولی غیرعادی در دیواره شریان‌های بزرگ و متوسط خود روبرو می شوند. این رشد غیر عادی می‌تواند ظاهر رگ‌ها را مشابه تسبیح کند. همچنین این بیماری می‌تواند موجب تنگ شدن مجاری شود.

دیگر بیماری های قلبی عروقی

✔ اختلالات انعقاد خون

اختلالات انعقاد خون، اختلالاتی هستند که احتمال ایجاد انعقاد خون در وریدها و شریان‌ها را افزایش می‌دهند. این بیماری‌ها می‌توانند ارثی یا مادرزادی باشند یا در طول زندگی فرد ایجاد شوند. در چنین بیماری‌هایی موارد زیر رخ می‌دهند:

  • کمبود مواد ضد انعقاد طبیعی (رقیق کننده‌های خون) پروتئینی (آنتی ترومبین، پروتئین C، پروتئین S) در بدن افراد وجود دارد.
  • فاکتورهای خون که می‌توانند باعث انعقاد خون شوند، (فیبرینوژن، فاکتور ۸، پروترومبین) افزایش پیدا می‌کنند.
  • تغییرات غیرعادی در پوشش مسیر رگ‌های خونی (تغییر در اندوتلیوم) رخ می‌دهد.
  • فیبرینولیز غیرعادی ( شکسته شدن فیبرین) در بدن فرد وجود دارد.
  • تعداد سلول‌های خونی افزایش پیدا می‌کند.

✔ لنفودما

سیستم لنفاوی، سیستمی گردشی است که شامل رگ‌ها و نودهای لنفاوی می‌شود. سیستم لنفاوی به هماهنگ سازی عملکرد سیستم ایمنی برای محافظت از بدن و به مقابله با مواد بیرونی کمک می‌کند. لنفودما نوعی تجمیع غیرعادی مایعات است که موجب ورم در دست‌ها و پاها می‌شود. لنفودما زمانی ایجاد می‌شود که رگ‌ها یا نودهای لنفاوی محو می‌شوند، آسیب می‌بینند یا برداشته می‌شوند.

دو نوع لنفودمای اولیه و ثانویه وجود دارند. لنفودمای اولیه بیماری نادری است و به واسطه نبود رگ‌های لنفاوی مشخصی در زمان تولد ایجاد می‌شود یا ممکن است به واسطه ناهنجاری‌های رگ‌های لنفاوی ایجاد شود. لنفودمای ثانویه می‌تواند به واسطه عفونت، بدخیمی، جراحی، بافت زخم، ضربه، ترومبوز سیاهرگی عمقی (DVT)، رادیوتراپی یا درمان‌های دیگر سرطان ایجاد شود.

منبع: clevelandclinic

دکتر رضا مطلوب

فوق تخصص عروق و اندوواسکولار

[wp_ulike]
دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب، دارای تخصص جراحی عمومی و فوق تخصص جراحی عروق و اندوواسکولار از دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.

نظر خود را بنویسید

مشخصات شما منتشر نخواهد شد. فیلد هایی که با * مشخص شده اند را باید تکمیل کنید.

زنبیل خرید