به ضعیف شدن ناحیه ای از دیواره رگ های خونی آنوریسم می گوییم که در نتیجه آن شاهد عریض یا باد شدن بیش از ۵۰ درصدی اندازه رگ ها هستیم و این یک وضعیت نرمال نیست.

آنوریسم ممکن است در هر رگ خونی به وجود بیاید، اما معمولا شاهد پدیدار شدن آن در یک شریان هستیم و کمتر در رگ های معمولی به وجود می آید. آنوریسم ممکن است در نواحی مختلفی از بدن به وجود بیاید، به عنوان مثال رگ های خونی مغز، آئورت (بزرگترین شریان خونی در بدن)، گردن، روده ها، کلیه ها، رگ های درون پا (آنوریسم های ایلیاک ، استخوان ران و پوپلیتال) و همچنین طحال.

شایع ترین ناحیه برای به وجود آمدن آنوریسم در بدن، آئورت است که خون حاوی اکسیژن را از قلب به نواحی مختلف بدن حمل می کنند. آئورت قفسه سینه یکی از بخش های این شریان است که در سینه قرار دارد. یک ناحیه دیگر از آئورت نیز در بخش شکم فرد قرار گرفته است. امکان دسته بندی کردن آنوریسم بر اساس ناحیه، شکل و علت شکل گیری آن وجود دارد.

شکل آنوریسم جوری است که به راحتی می توان آن را در بدن افراد تشخیص داد. رایج ترین نوع آنوریسم به شکلی است که بیرون زدگی و باد کردن رگ در تمام نواحی آن اتفاق بیوفتد. نوع دیگری از آنوریسم وجود دارد که باد کردن رگ و بیرون زدگی آن تنها در یک سمت رگ اتفاق می افتد.

شبه آنورسیم یا همان آنوریسم کاذب مربوط به بزرگ شدن هیچ کدام از لایه های دیواره رگ های خونی نمی شود. آنوریسم کاذب می تواند نتیجه یک عمل جراحی از گذشته باشد و یا در اثر یک صانحه به وجود بیاید. گاهی اوقات امکان بروز پارگی در لایه های درونی رگ های خونی وجود دارد. در نتیجه، خون در بین لایه های دیواره رگ جمع می شود و شاهد ایجاد شبه آنوریسم یا آنوریسم کاذب خواهیم بود.

آنوریسم جدا کننده نوعی از آنوریسم است که با یک پارگی در دیواره شریان خونی به وجود می آید و سه لایه اصلی دیواره را از هم جدا می کند و دیگر شاهد باد کردن کل دیوار رگ یا شریان نخواهیم بود.

از آن جایی که احتمال رشد آنوریسم در کنار تضعیف شدن ادامه دار دیواره شریان خونی وجود دارد، ممکن است نیاز به عمل جراحی باشد. جلوگیری از پارگی آنوریسم یکی از اهداف درمان به حساب می آید.

هر چه یک آنوریسم بزرگتر شود، ریسک پارگی و متلاشی شدن آن نیز بالاتر می رود. در این صورت ممکن است مشکل خون ریزی غیر قابل کنترل به وجود آمده و این مشکل می تواند مرگبار باشد.

علل به وجود آمدن آنوریسم چه هستند؟

آنوریسم ممکن است در اثر فاکتور های متعددی به وجود بیاید و در نتیجه آن شاهد به هم خوردن ساختار سازماندهی شده ( پروتئین ها) دیواره آئورت هستیم. این پروتئین ها در واقع مسئول پایدار نگه داشتن دیواره شریان های خونی هستند.

علت دقیق شکل گیری آنوریسم هنوز به شکل دقیق مشخص نشده است. آترواسکلروز (سخت شدن شریان های خونی در اثر یک ماده چسبناک به اسم پلاک) به عنوان یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار در ایجاد آنوریسم شناخته می شود.

فاکتور های ریسکی و پیش زمینه به وجود آمدن آنوریسم در شریان های خونی شامل لیست زیر می شوند ( که البته تعداد آن ها بیشتر بوده و محدود به لیست ما نیستند):

⭕ سن بالا

⭕ مرد بودن

⭕ تاریخچه خانوادگی

⭕ فاکتور های ژنتیکی

⭕ اوپرلیپیدمی ایوز ( چربی ها و کلسترول در داخل خون)

⭕ هایپرتنشن ( فشار خون بالای افراد)

⭕ سیگار کشیدن

⭕ دیابت

⭕ چاقی

دیگر علل خاص مربوط به شکل گیری آنوریسم ها مرتبط به ناحیه ای می شوند که شاهد به وجود آمدن آنوریسم در آن هستیم. در ادامه مثال هایی از آنوریسم در بدن و علل شکل گیری آن ها را آورده ایم که البته این لیست نیز محدود به جدول مقاله ما نمی شود:

نوع آنوریسم در بدن

علل شکل گیری آنوریسم

آنوریسم آئورت در ناحیه شکم ( AAA )

 آترواسکلروز (خصوصا در بخش آئورت شکمی در زیر کلیه ها ، به نام آنوریسم آئورت مادون قرمز)

اختلالات ژنتیکی

آرتریت سلول غول پیکر (بیماری که باعث التهاب شریان های تمپورال و سایر شریان ها در سر و گردن می شود و باعث باریک شدن شریان ها می شود ، جریان خون را در مناطق آسیب دیده کاهش می دهد. ممکن است باعث سردردهای مداوم و کاهش بینایی در فرد شود)

عفونت

آنوریسم مغزی

مادرزادی (هنگام تولد)

فشار خون بالا

آترواسکلروز

 ضربه مغزی

آنوریسم شریان Iliac مشترک

آترواسکلروز

بارداری

عفونت

تروما بعد از جراحی کمر یا لگن

نوریسم شریان فمورال و پوپلیتیال

آترواسکلروز

ضربه

اختلالات مادرزادی

علائم و نشانه های مربوط به آنوریسم چه هستند؟

آنوریسم رگ های بدن ممکن است همراه با علائم خاصی نباشد و یا گاهی اوقات نشانه های خاصی را از خود بروز دهد. علائم مربوط به آنوریسم شریان های خونی به محل آن در بدن بستگی دارند.

از جمله علائمی که ممکن است به دلیل وجود آنوریسم به وجود آیند می توان به موارد زیر اشاره داشت:

نوع مخصوص آنوریسم

علائم مربوط به نوع مورد نظر از آنوریسم

آنوریسم آئورت شکمی ( AAA )

درد دائمی در ناحیه شکم، قفسه سینه، پایین کمر و یا کشاله ران

آنوریسم مغزی

درد ناگهانی و شدید سر، حالت تهوع، استفراغ، مشکل دید و بینایی، از دست دادن هوشیاری

آنوریسم مشترک ایلیاک

درد در ناحیه پایین شکم، کمر و کشاله ران

آنوریسم شریان فمورال و پوپلیتیال

ضربان نبض شریانی که کاملا قابل حس شدن هستند و در ناحیه کشاله ران (شریان ران) یا در قسمت پشتی زانو (شریان پوپلیتال) هستند ، درد در پا ، زخم در پا یا پایین ساق

 

علائم مربوط به آنوریسم ممکن است شبیه به دیگر مشکلات بدنی و بیماری ها باشند. همیشه جهت تشخیص صحیح و اطمینان حاصل کردن از شرایط با یک پزشک در ارتباط باشید.

آنوریسم چگونه تشخیص داده می شود؟

برای تشخیص محل آنوریسم در بدن از آزمایش های متعددی استفاده می شود. علاوه بر بررسی کامل تاریخچه پزشکی فرد و معاینات فیزیکی،‌ پروسه های تشخیصی برای آنوریسم ممکن است شامل یک یا چند مورد از آزمایشات زیر باشد:

آزمایش سی تی اسکن

این پروسه تشخیصی مبتنی بر تصویر برداری بوده و از ترکیب اشعه های ایکس ری در کنار فناوری رایانه استفاده می کند تا تصاویری افقی و عمودی از بدن تهیه شود. آزمایش سی تی اسکن تصاویر بسیار دقیقی از نواحی مختلف بدن نظیر استخوان ها، عضلات، چربی ها و ارگان ها را تولید و در اختیار تیم پزشکی قرار می دهد. سی تی اسکن به نسبت آزمایش های استاندارد ایکس ری دقیق تر است.

آزمایش ام آر آی

این آزمایش از ترکیب آهنرباهای بزرگ، فرکانس های رادیویی و یک رایانه استفاده می کند تا بدین وسیله تصاویری با جزئیات بالا از ارگان ها و ساختار درون بدن تهیه شود.

آزمایش اکوکاردیوگرام (اکو )

ساختار و کارکرد قلب در این آزمایش به وسیله امواج صوتی ارزیابی می شود. این امواج بر روی سنسور های الکترونیکی ضبط می شوند و در نهایت تصویری زنده از قلب و امواج آن تولید خواهد شد.

آرتریوگرام (آنژیوگرافی)

این آزمایش یک تصویر ایکس ری از رگ های خونی تولید می کند.این تصاویر برای بررسی مشکلات مختلف از قبیل آنوریسم، تنگی رگ های خونی یا انسداد آن ها مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرند. در این آزمایش یک ماده رنگی مخصوص از طریق لوله باریک و انعطاف پذیری وارد شریان بدن می شود. به کمک همین رنگ مخصوص، رگ های خونی در داخل آزمایش ایکس ری قابل مشاهده می شوند.

سونوگرافی

آزمایش سونوگرافی از امواج صوتی با فرکانس بالا و رایانه استفاده کرده و تصاویری از رگ های خونی، بافت ها و ارگان های بدن را تولید می کند. از سونوگرافی برای نمایش ارگان های درون بدن در حین فعالیت خود، استفاده می شود؛ سپس می توان گردش خون در نواحی مختلف و رگ ها را ارزیابی نمود.

روش درمانی آنوریسم چیست؟

روش درمانی دقیق و مناسب توسط پزشک و بر اساس شرایط زیر تعیین می شود:

⭕ سن ، سلامت بدنی و سابقه پزشکی شما

⭕ میزان بیماری (محل ، اندازه و سرعت رشد آنوریسم)

⭕ علائم و نشانه های شما

⭕ تحمل و واکنش بدن شما نسبت به داروها یا روش های درمانی خاص

⭕ انتظارات برای دوره بیماری

⭕ نظر یا اولویت شما

گزینه های درمانی آنوریسم در بیماران شامل موارد زیر می شوند:

پروسه های معمول سونوگرافی

این روش ها اندازه و میزان رشد آنوریسم را هر ۶ تا ۱۲ ماه ارزیابی می کنند و به نوعی یک رویکرد مراقبتی برای آنوریسم های کوچکتر هستند.

کنترل یا اصلاح عوامل خطر

مراحلی از قبیل ترک سیگار ، کنترل قند خون در صورت دیابتی بودن فرد ، کاهش وزن در هنگام اضافه وزن یا چاقی و کنترل چربی در رژیم غذایی ممکن است به کنترل پیشرفت آنوریسم کمک کنند.

دارو

داروها می توانند عواملی مانند هایپرلیپیدمی (افزایش سطح چربی ها و کلسترول خون) و یا فشار خون بالا را کنترل کنند.

عمل جراحی

۱- ترمیم باز آنوریسم

در این نوع از عمل جراحی یک برش برای قابل مشاهده بودن و ترمیم آنوریسم ساخته می شود. برای ترمیم آنوریسم از لوله های خاص استوانه مانند استفاده می شود. این لوله ها توسط مواد مختلفی از قبیل داکرون ( پیوند مصنوعی پلی استر نساجی ) یا پلی تترا فلورو اتیلن ساخته می شوند. این پیوند به رگ خونی مورد نظر دوخته می شود و انتهای شریان در محل آنوریسم را به انتهای دیگر متصل خواهد شد. این نوع از عمل جراحی به عنوان روش درمان استاندارد برای ترمیم آنوریسم آئورت شکمی شناخته می شود.

۲- ترمیم آنوریسم درون عروقی (EVAR)

این نوع از جراحی روشی است که با هدایت اشعه ایکس و ابزار های خاص طراحی شده برای آنوریسم پیگیری می شود. این روش تنها به برش های کوچک در کشاله ران نیاز دارد. با استفاده از ابزارهای ویژه اندوواسکولار و تصاویر اشعه ایکس برای راهنمایی ، استنت پیوند مورد نظر از طریق شریان فمور وارد شده و در آئورت تا محل آنوریسم پیش خواهد رفت. پیوند استنت – یک لوله استوانه مانند است که در شکلی خاص و باریک ساخته شده است. این ماده پیوند ممکن است استنت را پوشش دهد.

0
Shopping Basket