گرفتگی عضلات به دلیل انقباض ناخواسته عضلات معمولا در نیمه شب اتفاق افتاده و بیمار را با درد از خواب بیدار می کند. محل شایع کرامپ عضلانی پشت ساق پا می باشد. شیوع کرامپ عضلانی در بیماران دیابتی به خصوص دیابت نوع دو بیشتر است. هر چند کرامپ عضلانی می تواند نشانه یک بیماری جدی همچون بیماری شریانی محیطی باشد ولی علل دیگری نیز برای آن ذکر شده است:

# بالابودن قند خون

# کمبود پتاسیم

# کمبود کلسیم

# کمبود منیزیوم

# کمبود ویتامین دی 

# نوروپاتی محیطی دیابتی

# اثرات جانبی داروهای پایین آورنده فشار خون و چربی خون

اگر گرفتگی رگ پشت پا یا همان ماهیچه پشت ساق پا بصورت مکرر تکرار شود، حتما باید بیماری شریانی محیطی یا همان تنگی عروق پا توسط پزشک جراح عروق بررسی شود و در صورت وجود درمان مقتضی انجام شود. جراح عروق از شرح حال و معاینه برای بررسی تنگی عروق شریانی اندام تحتانی استفاده می کند. سایر علایم بیماری شریانی محیطی عبارت است از:

۱.بی حسی و گز گز در پا

۲.ریزش موی پا

۳.تغییرات ناخن

۴.سوزش و سردی پا

۵. براق شدن پوست ساق پا

بیماران زیر در خطر بالای بروز بیماری شریانی محیطی یا تنگی عروق پا قرار دارند و از این بابت باید بررسی شوند:

۱.بیماران دیابتی

۲.بیماران با سابقه بیماری کرونری قلب

۳. بیماران با کلسترول بالا

۴. بیماران نارسایی کلیوی مزمن

۵. بیماران با فشار خون بالا

۶.بیماران سیگاری 

در صورت عدم وجود بیماری شریانی محیطی، درمان گرفتگی عضلات شامل: نوشیدن مایعات فراوان، اصلاح قند خون، اصلاح منیزیوم، کلسیم و پتاسیم خون، اصلاح ویتامین D و قطع داروهای مسبب، پیشنهاد می شود.

گرفتگی رگ پشت پا به علت سندرم پای بی قرار یا اسب چارلی، سبب بروز احساسات ناخوشایند و ناراحت کننده در پاها شده و فرد مبتلا تمایلی شدید به حرکت دادن پاهای خود دارد. با اینکه علائم این سندرم معمولا در ساعات انتهایی عصر یا غروب بروز می دهند اما شدت آن ها اغلب در شب و هنگام استراحت فرد با اسپاسم عضلانی به اوج می رسد.

این علائم همچنین می توانند در هنگام عدم فعالیت فرد و نشستن او برای مدت های طولانی بروز دهند. از جمله این مواقع می توان به هنگام نشستن در هواپیما یا فیلم دیدن اشاره کرد. به دلیل اینکه شدت علائم اسپاسم عضلانی می تواند در هنگام شب تشدید شود، امکان دارد خوابیدن یا دوباره به خواب رفتن پس از بیداری برای فرد دشوار باشد. احساس ناراحتی معمولا با راه رفتن یا حرکت دادن پا ها رفع شده اما به محض توقف فعالیت، دوباره بروز می دهد.

به دلیل اینکه علائم گرفتگی رگ پشت پا با استراحت کردن و تلاش برای خوابیدن شروع می شوند، این بیماری در دسته اختلالات خواب طبقه بندی می شود. همچنین، از آنجایی که فرد جهت رهایی از علائم وادار به حرکت دادن پاهای خود می باشد، این سندرم در دسته اختلالات حرکتی نیز جای دارد. با این حال، بهترین دسته برای طبقه بندی سندرم پای بی قرار دسته اختلالات حسی عصبی است؛ زیرا علائم از مغز شروع می شوند. بیش از ۸۰ درصد افراد مبتلا به سندرم پای بی قرار، حرکات متناوب اندام ها را حین خواب (PLMS) نیز تجربه می کنند.

حرکات متناوب اندام ها حین خواب، با حرکت یا تکان دادن پا (و گاهی اوقات دست) در حین خواب شناخته می شود. این حرکات معمولا هر ۱۵ تا ۴۰ ثانیه و گاهی اوقات در تمام طول شب تکرار می شوند.

با اینکه بسیاری از افراد مبتلا به سندرم پای بی قرار به این حرکات نیز دچار هستند اما اغلب افراد مبتلا به این حرکات، سندرم پای بی قرار را تجربه نمی کنند. خوشبختانه، اغلب موارد ابتلا به سندرم پای بی قرار را می توان بدون نیاز به درمان های دارویی درمان کرد. با این وجود، در صورت نیاز مصرف دارو نیز به بیمار پیشنهاد می شود.

یک علامت رایج سندرم پای بی قرار، تشدید شدن علائم در شب و رفع آن ها در بازه زمانی مشخصی از اوایل صبح می باشد که بدین صورت امکان خوابی موثر برای فرد فراهم می شود. برخی افراد مبتلا به این سندرم در به خواب رفتن و در خواب ماندن مشکل دارند. همچنین، در صورتی که مدت خواب افراد به دلیل فعالیت یا رویداد های مختلف کم شود، امکان دارد علائم شدید تر شوند.

علائم گرفتگی ماهیچه پا می توانند در هر روز و در هر فرد از نظر شدت و تکرار متفاوت باشند. در شدت های متوسط بیماری، با اینکه علائم تنها یک یا دو بار در هفته بروز می دهند، اما می توانند سبب تاخیر در به خواب رفتن فرد و اختلال در عملکرد او در هنگام روز شوند. در موارد شدید سندرم، علائم بیش از دو بار در هفته بروز داده و سبب بروز اختلال شدید در خواب و عملکرد فرد در هنگام روز می شوند.

گرفتگی ماهیچه پا در خواب

علت درد ماهیچه پشت ساق پا

در اغلب موارد، عامل این سندرم ناشناخته است که به آن نوع اولیه گفته می شود. با این وجود، سندرم پای بی قرار دارای عوامل ژنتیکی بوده و می تواند به صورت خانوادگی تا قبل از ۴۰ سالگی افراد بروز دهد. انواع مختلفی از ژن ها با این سندرم ارتباط دارند.

کمبود کدام ویتامین باعث گرفتگی عضلات می شود؟

شواهد بیان دارند که کم بودن مقادیر آهن در مغز نیز می تواند سبب بروز این بیماری شود. شواهد قابل توجهی بیانگر آن هستند که سندرم پای بی قرار با اختلال عملکرد یکی از بخش های کنترل کننده حرکت در مغز (گانگلیای قاعده ای) ارتباط دارد. در این بخش ها از پیام رسانی شیمیایی به نام دوپامین استفاده می شود. وجود دوپامین برای انجام فعالیت و حرکات روان و هدفمند عضلات ضروری است.

اختلال مکرر در این مسیر های عصبی سبب بروز حرکات غیر ارادی می شود. افراد مبتلا به بیماری پارکینسون از نظر ابتلا به سندرم پای بی قرار در معرض خطر بالاتری قرار دارند. پارکینسون یکی از دیگر از اختلالات مسیر دوپامینی گانگلیای قاعده ای مغز است. به نظر می رسد که گرفتگی ماهیچه پشت پا با موارد زیر مرتبط یا همراه می باشد:

  • بیماری کلیوی و همودیالیز
  • کمبود آهن
  • مصرف الکل، نیکوتین و کافئین
  • نوروپاتی یا آسیب عصبی
  • بارداری مخصوصا در سه ماهه آخر: در اغلب موارد، علائم ظرف ۴ هفته پس از زایمان از بین می روند.

مصرف برخی دارو ها که سبب تشدید علائم سندرم می شوند. از جمله این موارد می توان دارو های زیر را نام برد:

# دارو های ضد تهوع همچون پروکلروپرازین و متوکلوپرامید

# دارو های ضد جنون همچون هالوپریدول و مشتقات فنوتیازین

# دارو های ضد افسردگی افزاینده سروتونین همچون فلوکستین و سرترالین

# برخی دارو های سرما خوردگی یا ضد حساسیت که حاوی آنتی هیستامین های قدیمی همچون دیفن هیدرامین هستند.

کمبود خواب و دیگر اختلالات آن همچون آپنه نیز می توانند از علل علت درد ساق پا هنگام خواب باشند. کاهش یا رفع کامل عوامل گفته شده می تواند به رهایی از علائم منجر شود.

درمان گرفتگی رگ پشت پا چیست؟

حرکت دادن اندام مبتلا به گرفتگی عضله می تواند سبب تسکین موقتی احساس ناخوشایند همچون گرفتگی رگ پشت پا شود. گاهی اوقات، علائم سندرم پای بی قرار می توانند با شناسایی و درمان یک بیماری مرتبط کنترل شوند. از جمله این بیماری ها می توان به نوروپاتی محیطی، دیابت یا آنمی فقر آهن اشاره کرد. دارو ها و مکمل های آهن معمولا مفید هستند اما هیچ دارویی نمی تواند این سندرم را در تمام افراد درمان کند.

 امکان دارد، جهت درمان گرفتگی عضلات پا، امتحان کردن دارو های مختلف البته با تجویز پزشک، ضروری باشد. علاوه بر آن، دارو هایی که به صورت مداوم مصرف می شوند، ممکن است با گذشت زمان تاثیر خود را از دست داده یا حتی سبب تشدید بیماری شوند. در این وضعیت، جایگزینی دارو اهمیت می یابد. گزینه های درمانی این بیماری شامل موارد زیر می شوند:

آهن

مکمل آهن

در افرادی که مقادیر فریتین و اشباع ترانسفرین آزمایش خون آن ها پایین می باشد، مصرف مکمل های آهن به عنوان اولین درمان پیشنهاد می شود. مکمل های آهن به صورت بدون نسخه در بازار موجود هستند. یک عارضه جانبی رایج، درد شکم است؛ به دلیل اینکه آهن به خوبی توسط روده ها جذب بدن نمی شود، می تواند سبب ایجاد یبوست شود. این یبوست را می توان با مصرف دارو های مسهل همچون پلی اتیلن گلیکول درمان کرد.

گاهی نیز استفاده از سایر مکمل های آهن مانند داروی Feramax می تواند مشکل یبوست را حل کند.

در برخی افراد، مکمل های آهن نمی توانند میزان آهن بدن فرد را بهبود بخشند. برخی دیگر نیز جهت بالا بردن مقدار آهن خود و رهایی از علائم به دریافت وریدی آهن نیاز دارند.

دارو های ضد صرع

دارو های ضد صرع در حال تبدیل شدن به خط اول دارو های تجویزی برای این سندرم می باشند.

به نظر می رسد که این دارو تاثیری هم اندازه با دارو های دوپامینرژیک داشته و تاکنون هیچ موردی از بدتر شدن پیش رونده علائم در اثر مصرف این دارو گزارش نشده است. ممکن است پزشکان دارو های دیگری را به صورت غیر اختصاصی برای رهایش برخی از علائم این سندرم تجویز کنند. دیگر دارو های ضد صرع همچون نوع استاندارد گاباپنتین و پرگابالین می توانند اختلالات حسی همچون حرکت کردن در خواب و درد های عصبی را کاهش دهند.

گیجی، خستگی و خواب آلودگی از جمله عوارض جانبی احتمالی این دارو ها هستند. مطالعات اخیر نشان داده اند که در زمینه درمان سندرم پای بی قرار مصرف داروی پرگابالین تاثیری همچون مصرف دارو های دوپامینرژیک همچون پرامی پکسول دارد.

دارو های دوپامینرژیک

این دارو ها تاثیر هورمون دوپامین را افزایش داده و اغلب برای درمان بیماری پارکینسون تجویز می شوند. تحقیقات بیان دارند که مصرف این دارو ها در هنگام شب علائم گرفتگی ماهیچه پا را کاهش می دهد. سازمان غذا و داروی آمریکا دارو های روپینیرول، پرامی پکسول و روتیگوتین را برای درمان انواع متوسط تا شدید سندرم پای بی قرار تایید کرده است. با اینکه این دارو ها به خوبی توسط افراد تحمل می شوند اما می توانند سبب بروز حالت تهوع، گیجی یا دیگر عوارض جانبی کوتاه مدت شوند.

مصرف متناوب دارو های لوادوپا و کاربیدوپا می تواند موثر باشد. با این حال، باید از مصرف روزانه آن ها اجتناب کرد. هر چند که دارو های مرتبط با دوپامین در مدیریت علائم این سندرم موثر هستند اما مصرف طولانی مدت آن ها می تواند در بسیاری از افراد سبب تشدید علائم شود. با مصرف مداوم این دارو ها فرد در ابتدا علائم را در اوایل عصر یا حتی زود تر تجربه کرده و پس از گذشت مدتی علائم در تمامی ساعات روز نمایان خواهند بود.

با گذشت زمان، مقدار مصرف اولیه در بعد از ظهر یا هنگام خواب تاثیر خود را از دست داده، علائم در هنگام شب شدت بیشتری یافته و بازو ها یا تنه را نیز درگیر می کنند. خوشبختانه با قطع مصرف تمامی دارو های مرتبط با دوپامین می توان این روند پیشرفت را معکوس کرد.

بنزودیازپین ها

این دارو ها می توانند در داشتن یک خواب مفید به افراد کمک کنند. حتی در صورتی که این دارو ها در هنگام خواب مصرف شوند، امکان دارد سبب خواب در طول روز، کاهش سطح انرژی و تاثیر بر تمرکز شوند. بنزودیازپین هایی همچون کلونازپام و لورازپام معمولا برای درمان اضطراب، اسپاسم های عضلانی و بی خوابی تجویز می شوند.

از آنجایی که این دارو ها می توانند در برخی افراد سبب القا یا تشدید آپنه خواب شوند، افراد مبتلا به آپنه باید از مصرف آن ها خودداری کند. این دارو ها به دلیل عوارض جانبی خود به عنوان آخرین خط درمانی تجویز می شوند.

درمان خانگی گرفتگی رگ پشت ماهیچه پا

ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی و میزان فعالیت شما می تواند سبب رهایی از علائم در شدت های خفیف تا متوسط این بیماری شود. این اقدامات شامل خودداری از مصرف الکل و تنباکو، تغییر و حفظ یک الگوی ثابت خواب، یک برنامه ورزشی متعادل، ماساژ دادن پاها، گرفتن دوش آب گرم و استفاده از پد های گرم یا سرد کننده می شوند.

ابزار های پزشکی جدید و مفیدی توسط سازمان غذا و داروی آمریکا تایید شده اند که از جمله آن ها می توان به مچ بندهای فشاری پا و پدهای لرزاننده پشت پا اشاره کرد. انجام تمرینات هوازی و کششی پا با شدت متوسط نیز می توانند در رهایی از علائم خفیف مفید باشند.

درمان خانگی گرفتگی رگ پا

ورزش کردن

ورزش منظم همچون پیاده روی یا دوچرخه سواری می تواند به رفع علائم سندرم پای بی قرار کمک کند. ورزش بیش از حد یا با شدت بسیار زیاد می تواند سبب تشدید علائم شود.

تکنیک های کاهش استرس

استرس می تواند علائم این سندرم را تشدید کند. فعالیت های آرام بخش همچون یوگا، مدیتیشن یا دیگر تکنیک ها می توانند علائم را کاهش دهند. این روش ها قبل از خواب به طور ویژه ای مفید هستند.

ماساژ پا ها یا فرو بردن آن ها در آب گرم

هر دوی این موارد به استراحت عضلات و تسکین علائم گرفتگی رگ پشت پا کمک می کنند.

ترک الکل و کاهش مصرف کافئین و سیگار

هر کدام از این مواد می توانند علائم سندرم را تشدید کنند. با اجتناب از مصرف آن ها فرد می تواند به درمان بیماری خود کمک کند.


دکتر رضا مطلوب

فوق تخصص عروق پا

3
دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب، دارای تخصص جراحی عمومی و فوق تخصص جراحی عروق و اندوواسکولار از دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.

نظر خود را بنویسید

مشخصات شما منتشر نخواهد شد. فیلد هایی که با * مشخص شده اند را باید تکمیل کنید.

زنبیل خرید