بیماری شریانی محیطی به تنگی یا انسداد سرخرگ های پا اطلاق می شود که در نتیجه آن خونرسانی به پاها کاهش می باید. این تنگی ها ناشی از پلاک های درون سرخرگ می باشد. پلاک ها ناشی از تجمع چربی می باشند. در نتیجه این تنگی یا انسداد، خونرسانی پاها مختل می شود که منجر به بروز علائم بیماری می گردد.

باید خاطر نشان کرد علائم بیماری در تنگی های شدید یا انسداد کامل رگ رخ میدهد و این موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام بیماری شریانی محیطی در بیماران بدون علامت ظاهری را نشان می دهد؛ چرا که بیماری شریانی محیطی حتی در مراحل اولیه با افزایش خطر سکته قلبی و مغزی همراه است ( به دلیل روند مشابه در شریان های قلب و مغز). همچنین تشخیص بیماری در مراحل اولیه با درمان ساده تر و نتایج بهتری همراه است؛ لذا آگاهی جامعه از بیماری شریانی محیطی لازم و ضروری است.

بیماری عروق محیطی پا از زمانی شروع می شود که رسوبات کلسترول شروع به اتصال به دیواره شریان های خونی می کنند. این امر باعث صدمه به دیواره شریان های خونى می شود و از این رو درمان مشکلات عروق محیطی اهمیت دارد.

بیماری شریانی محیطی بیانگر اختلال خونرسانی در شریان های شما می باشد. شریان های شما مانند لوله های توخالی شکل گرفته اند. در داخل ، صاف و الاستیکى هستند و باعث می شوند خون آزادانه جریان یابد. سلول ها در هنگام اسیب، مواد شیمیایی را که باعث می شود دیواره ها چسبناک شوند ، آزاد می کنند. سایر مواد شناور در جریان خون شروع به اتصال به دیواره رگ ها مى کنند، مانند سلول های التهابی ، پروتئین ها و کلسیم . کلسترول و سایر مواد برای تشکیل ماده ای به نام پلاک یا آترواسکلروز ترکیب می شوند.  پلاک ایجاد شده و شریان را باریک می کند.

پلاک آترواسکلروز
پلاک آترواسکلروز

 با گذشت زمان ، داخل شریان ها پلاک هایی با اندازه های مختلف ایجاد می شوند. رسوبات پلاک از خارج سخت و از داخل نرم هستند.  سطح سخت می تواند ترک خورده یا پاره شود و سطح نرم و چربی را در معرض جریان خون قرار دهد.  هنگامی که این اتفاق می افتد ، پلاکت ها (ذرات دیسکى شکل در خون که به لخته شدن خون کمک می کنند) در ناحیه جمع مى شوند و لخته های خون در اطراف پلاک تشکیل می شوند که منجر به انسداد رگ میشود.

لخته خون
لخته خون

بیماری شریانهای محیطی در ساق پا

 شریان ممکن است توسط پلاک یا لخته خونی که در شریان باریک ایجاد مى شود ، مسدود شود.  اگر این اتفاق بیفتد ، بافت به طور دائم آسیب مى بیند و گانگرن شود که همان از بین رفتن بافت می باشد.  این اتفاق اغلب در انگشتان پا و پاها رخ می دهد که به صورت سیاه شدن انگشتان پا تظاهر می یابد.

از سایر علایم بیماری شریانی محیطی پا که در اصطلاح به ان تنگی عروق پا نیز گفته می شود،می توان به درد پا هنگام راه رفتن، ریزش موى پا، براق شدن پوست پا، زخم پا، زخم ساق پا، تغییرات ناخن، گزگز و مورمور کف پا، رنگ پریدگى پا، تغییر رنگ ساق پا، زخم نوک انگشت پا، گرفتگى عضلات ساق پا، کبود شدن پا، سوزش و سردى پا اشاره کرد.

بیماری شریانی محیطی

بیماری عروق محیطی پا چه مشکلاتی ایجاد می کند؟

 آیا تاکنون مجبور شده اید به دلیل درد شدید پا ، یک روز خرید یا گشت و گذار را تعطیل کنید؟

 درد یا ناراحتی در پاها در هنگام راه رفتن علامت شایع بیماری شریانی محیطی (PAD) است. 

شیوع بیماری شریانی محیطی در ایران رو به افزایش است و قسمت عمده ای از بیماران علایم خود را به علل دیگری توجیه میکنند،برای مثال فردی ۶۰ ساله که درد عضلات پشت ساق پا در هنگام راه رفتن دارد ان را به کهولت سن نسبت میدهد. دسته دیگری از علایم بیماری شریانی محیطی مثل براق شدن پوست پا یا تغییرات ناخن برای بیماران قابل توجه نیست.

از این رو ممکن است یک بیمار سالها با بیماری شریانی محیطی زندگی کند و تشخیص داده نشود که این مسیله درمانهای اتی را شدیدا مشکل می کند. نقش غربالگری توسط متخصص عروق در بیماران به ظاهر سال اهمیت ویژه ای در تشخیص زودهنگام بیماری شریانی محیطی دارد و امار جهانی قطع عضو به دلیل بیماری شریانی محیطی را کاهش داده است. غربالگری به بیماران بدون علامت زیر توصیه میشود:

۱.بیماران دیابتی بالای ۵۰ سال

۲. بیماران دیابتی زیر ۵۰ سال و یک ریسک فاکتور مانند فشار خون، چربی خون بالا، سیگار

۳. بیمار با سابقه بیماری کرونری قلبی

۴.بیمار با سابقه عمل جراحی عروقی بای پس اندام تحتانی برای پای مخالف

بیماری شریانی محیطی همان آترواسکلروزى است که در شریان های پاها ایجاد می شود.  همانند آترواسکلروز در عروق قلب (عروق کرونر)، PAD به دلیل تجمع پلاک چربی در دیواره رگ های خونی ایجاد می شود.  با تشکیل پلاک ، رگ های خونی باریک تر و باریک تر شده ، تا زمانی که مسدود شوند.  در شریان های کرونر ، آترواسکلروز باعث درد قفسه سینه یا حمله قلبی می شود.  در پاها ، تصلب شرایین می تواند باعث درد ، ضعف یا خستگی پس از راه رفتن شود.این درد بصورت شایع در عضلات پشت ساق پا حس میشود ولی می تواند در عضلات خلف ران یا باسن نیز حس شود.

 بیماری شریان محیطی خطر ابتلا به یک درد پیشرونده در انگشتان پا یا پاها را افزایش می دهد.  در موارد شدید PAD، زخم پا ایجاد می شود که می توانند به مناطقی از بافت مرده (گانگرن) تبدیل شوند که در نهایت منجر به گانگرن توسعه یابنده و در نهایت قطع عضو شوند.

گانگرنگانگرن

پیشگیری از بیماری شریانی محیطی

برای پیشگیری از بیماری عروق محیطی چه کارهایی می توان انجام داد؟

✅ سیکار کشیدن را ترک کنید.
✅ حداقل ۴ تا ۶ روز در هفته روزی نیم ساعت ورزش کنید.
✅ رژیم غذایی کم نمک و کم چرب را در برنامه خود بگنجانید.
✅ با مراجعه به متخصص و استفاده از دارو، چربی و فشار خون خود را در محدوده ی نرمال نگه دارید.

درمان بیماری شریانی محیطی

تغییر در شیوه زندگی، داروها و روش های درمانى مداخله اى ، از روش های درمان مشکلات عروق محیطی هستند. درمان اولیه PAD شامل ایجاد تغییر در شیوه زندگی برای کاهش عوامل خطر است.  تغییراتی که می توانید برای مدیریت شرایط خود ایجاد کنید عبارتند از:

درمان PAD

از پزشک خود در مورد برنامه های ترک سیگار که در جامعه موجود است سوال کنید.

رژیم غذایی متعادل و پر فیبر و کم کلسترول ، چربی و سدیم بخورید.  چربی را تا ۳۰ درصد از کل کالری روزانه خود محدود کنید.  چربی اشباع نباید بیش از ۷ درصد از کل کالری مصرفى شما باشد.  از چربی های ترانس از جمله محصولات ترکیب شده با روغن های گیاهی نیمه هیدروژنه و هیدروژنه خودداری کنید.  اگر اضافه وزن دارید ، کاهش وزن به شما کمک می کند کلسترول بد خود ( LDL) را کاهش داده و کلسترول HDL (خوب) خود را بالا ببرید.  یک متخصص تغذیه می تواند به شما در ایجاد تغییرات مناسب در رژیم غذایی کمک کند.

یک برنامه ورزشی منظم مانند پیاده روی را شروع کنید.  پیاده روی بسیار مهم است و می تواند به درمان PAD کمک کند.  بیمارانی که مرتباً قدم می زنند ، می توانند از پیشرفت قابل ملاحظه ای در مسافتی که قادر به طی کردن آن قبل از تجربه درد پا نبودند انتظار داشته باشند.

ممکن است سیلوستازول برای بهبود پیمودن مسافت پیاده روی تجویز شود.  نشان داده شده است که این دارو به افرادی که مبتلا به لنگش متناوب هستند قبل از ایجاد درد در پا کمک می کند و قبل از اینکه مجبور شوند به دلیل درد متوقف شوند ، طولانی تر راه می روند.  با این وجود ، همه بیماران واجد شرایط مصرف این دارو نیستند. 

سایر شرایط بهداشتی مانند فشار خون بالا ، دیابت یا کلسترول بالا را کنترل کنید.

برای جلوگیری از عفونت و کاهش خطر عوارض ، مراقبت های پا و پوست را خوب انجام دهید.

ممکن است داروهایی برای درمان شرایطی مانند فشار خون بالا (داروهای ضد فشار خون) یا کلسترول بالا (داروهای استاتین) یا یک داروی ضد پلاکت مانند آسپرین یا کلوپیدوگرل (پلاویکس) برای کاهش خطر حمله قلبی و سکته مغزی تجویز شود.

برای درمان پیشرفته مشکلات عروق محیطی می توان با روش های مداخله ای مانند آنژیوپلاستی پا (برای باز کردن رگ مسدود شده) ، آنژیوپلاستی با قرار دادن استنت (برای حمایت از رگ پاک شده و باز نگه داشتن آن) ، یا آتروکتومی (برای رفع انسداد) درمان کرد.

آنژیوپلاستی پا

در بعضی موارد ، روش های جراحی مانند جراحی بای پس عروق محیطی برای بازگشت مجدد جریان خون در اطراف رگ های خونی مسدود انجام می شود. در حال حاضر روش های درمانی جدیدی در دست بررسی است.  لطفا در صورت وجود گزینه های درمانی دیگر از دکتر متخصص عروق محیطی خود سوال کنید. اگر هر یک از این روش ها توصیه شود ، تیم مراقبت های بهداشتی اطلاعات بیشتری در مورد روش ها به شما ارائه می دهند .

دستورالعمل مراقبت از پا

 هر روز پاهای خود و نواحی بین انگشتان خود را معاینه کنید.  به دنبال هر گونه تاول، بریدگی، ترک، خراش یا زخم های دیگر باشید.  همچنین قرمزی، گرمى، میخچه و خارپاشنه را بررسی کنید. در صورت لزوم از یک آینه استفاده کنید.

یک یا دو بار در روز، یک کرم مرطوب کننده یا لوسیون را روی پاها و کف پا و قسمت بالای پای خود بمالید تا از خشکی و ترک خوردگی پوست جلوگیری شود. لوسیون را بین انگشتان پا یا مناطقی که زخم یا بریدگی باز وجود دارد ، استفاده نکنید. اگر پوستتان بسیار خشک است ، بیشتر از کرم مرطوب کننده استفاده کنید.  مرتباً از ناخن های پا مراقبت کنید.  ناخن های پا را بعد از حمام تا نرم هستند کوتاه کنید.

اگر مبتلا به دیابت هستید، به دکتر متخصص عروق محیطی  مراجعه کنید.

چک لیست کامل مراقبت از پای دیابتی را می توانید در لینک زیر ببینید:
دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب، دارای تخصص جراحی عمومی و فوق تخصص جراحی عروق و اندوواسکولار از دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.

نظر خود را بنویسید

مشخصات شما منتشر نخواهد شد. فیلد هایی که با * مشخص شده اند را باید تکمیل کنید.

زنبیل خرید