بیماری عروق محیطی چیست؟ از علل تا درمان

علل بیماری عروق محیطی

شایع ترین علت بروز PVD، آترواسکلروز است. در آترواسکلروز، در دیواره شریان ها پلاک تشکیل مى شود. این پلاک ها میزان جریان خون به اندام ها را کاهش می دهد. همچنین باعث کاهش اکسیژن و مواد مغذی موجود در بافت می شود. ممکن است بر روى دیواره های شریان، لخته های خونى تشکیل شود. در نتیجه اندازه داخلی رگ ها کاهش می یابد و شریان های بزرگ نیز مسدود می شوند.

علل دیگر PVD ممکن است شامل موارد ذکر شده در زیر باشد:

  • آسیب دیدگی بازوها یا پاها
  • آناتومی نامنظم ماهیچه ها یا رباط ها
  • عفونت

افرادى که به بیماری عروق کرونر (CAD) مبتلا هستند، اکثرا به بیماری عروقی محیطی نیز دچار مى شوند.

بیماری عروق کرونر

عوامل بروز بیماری عروق محیطی

عوامل مختلفی درصد ابتلا به بیماری هاى عروقى محیطى را افزایش مى دهد. برخی از این ریسک فاکتورها را می توان تغییر داد، ولى برخی دیگر را نمى توان تغییر داد.

عواملی که نمى توان تغییر داد به شرح زیر است:

  • سن (خصوصا افراد بزرگتر از ۵٠ سال)
  • سابقه بیماری های قلبی
  • جنسیت مرد
  • زنان یائسه
  • سابقه خانوادگی کلسترول بالا، فشار خون بالا یا بیماری عروق محیطی

عواملی که مى توان تغییر داد و یا درمان کرد، شامل موارد زیر است:

  • بیماری عروق کرونر
  • دیابت
  • کلسترول بالا
  • فشار خون بالا
  • اضافه وزن
  • عدم تحرک جسمی
  • سیگار کشیدن یا مصرف دخانیات

علائم بیماری عروق محیطی

نیمى از بیماران مبتلا به PVD هیچ علائمى نداشتند. در بیماران دیگر، اکثرا إحساس درد در پا گزارش داده شده است. در حین استراحت، ماهیچه ها به جریان خون کمتری نیاز دارند، در نتیجه  درد از بین می رود. بسته به محل قرارگیری گرفتگی یا انسداد عروق، ممکن است یک یا هر دو پا دچار درد شوند.

علائم دیگر PVD ممکن است شامل موارد ذکر شده زیر باشد:

_ تغییر در پوست از جمله کاهش درجه حرارت پوست و یا نازک شدن، شکننده شدن و براق شدن پوست پاها و ساق پاها

_ نبض ضعیف در پاها و ساق پاها

_ گانگرن یا اصطلاحا قانقاریا (مردن بافت هاى بدن به دلیل عدم جریان خون)

_ ریزش مو هاى روی پاها

_ لاغرى و ضعف جنسى

_ بروز زخم هایی بر روی نقاط فشار بدن، مانند پاشنه پا یا مچ پا، که بهبود پیدا نمى کنند

_ بى حسى، ضعف یا حس سنگینی در عضلات

_ احساس درد (به صورت سوزش یا تیر کشیدن) در هنگام استراحت؛ این درد معمولا در انگشتان پا و شب ها در حالت دراز کشیده رخ می دهد.

_ رنگ پریدگى هنگامى که پاها بالاتر از بدن قرار داده مى شود

_ تغییر رنگ اندام ها به رنگ قرمز مایل به آبى

_ تحرک محدود شده

_ احساس درد شدید وقتی که شریان بسیار باریک یا مسدود شده باشد

_ ضخیم شدن و مات شدن ناحن هاى پا

بیماری شریانی محیطی چیست؟

بیماری شریانی محیطی با بیماری عروقی محیطی چه تفاوتی دارد؟

تشخیص بیماری PVD

همراه با بررسى سابقه پزشکی کامل و معاینه جسمى، ممکن است آزمایش هاى دیگرى هم توصیه شود که به شرح زیر هستند:

آنژیوگرافی

ازمایش آنژیوگرام، پرتونگاری از شریان ها و رگ ها برای تشخیص انسداد یا باریک شدن آنها است. در این روش یک لوله نازک و انعطاف پذیر در سرخرگ پا قرار داده مى شود و رنگ کنتراست در آن تزریق مى شود رنگ کنتراست باعث دیده شدن شریان ها و رگ ها در ازمایش اشعه ایکس می شود.

شاخص مچ پا و براکیال (شاخص ABI)

شاخص ABI، مقایسه فشار خون در مچ پا با فشار خون در بازو است. این کار با استفاده از دکمه فشار خون منظم و دستگاه سونوگرافی داپلر انجام مى شود. برای تعیین شاخص ABI، فشار خون سیستولیک (تاپ نامبر فشار خون) مچ پا بر فشار خون سیستولیک بازو تقسیم می شود.

بررسى جریان سونوگرافی داپلر

در این روش از امواج صوتی با فرکانس بالا و رایانه برای ایجاد تصاویر از رگ های خونی، بافت ها و اندام ها استفاده می شود. پزشک شما ممکن است از روش داپلر برای اندازه گیری و ارزیابی جریان خون استفاده کند. ضعیف بودن صدا و یا عدم وجود صدا مى تواند به معنای بسته بودن جریان خون باشد.

آنژیوگرافی رزونانس مغناطیسی (MRA)

در این آزمایش غیر تهاجمی با استفاده از ترکیبی از یک آهنرباى بزرگ، فرکانس های رادیویی و رایانه ای برای تولید تصاویر دقیق از اندام ها و ساختارها در بدن استفاده مى شود. پزشک براى انجام این فراید رنگ مخصوصى به شما تزریق می کند تا رگ های خونی قابل مشاهده باشند.

تست ورزش تردمیل

برای انجام این آزمایش، شما روی تردمیل قدم می زنید تا پزشک بتواند گردش خون را در حین ورزش مورد بررسى قرار دهد.

فوتوپلیسموگرافی (PPG)

این ازمایش شبیه به ازمایش شاخص براکیال مچ پا است، با این تفاوت که در این آزمایش از یک دکمه فشار خون بسیار ریز در اطراف انگشت پا و یک سنسور PPG (نور مادون قرمز برای ارزیابی جریان خون در نزدیکی سطح پوست) استفاده می شود تا فرم های موج خون و فشار خون ثبت شود.  سپس می توان این اندازه گیری ها را با فشار خون سیستولیک در بازو مورد مقایسه قرار داد.

تجزیه و تحلیل ضبط حجم پالس (PVT) شکل موج

پزشک شما از این روش برای محاسبه تغییرات حجم خون در پاها استفاده مى کند. در این روش از دستگاه ضبط صدا استفاده می شود که نتایج را به صورت شکل موج نمایش می دهد.

تست هیپرمی واکنش پذیر

این آزمایش شبیه به آزمایش شاخص ABI یا تست ورزش تردمیل است. با این تفاوت که این آزمایش برای افرادی که نمی توانند روی تردمیل راه بروند مورد استفاده قرار مى گیرد. بیمار روی پشت خود دراز مى کشد و پزشک فشار خون ران و مچ پا را اندازه مى گیرد و مورد مقایسه قرار مى دهد تا میزان کاهش بین سایت ها را به دست بیاورد.

بیماری عروق محیطی

درمان بیماری عروق محیطی

اهداف اصلی برای درمان PVD، کنترل علائم و متوقف کردن پیشرفت بیماری برای کاهش خطر حمله قلبی، سکته مغزی و دیگر عوارض است.

درمان ممکن است شامل موارد ذکر شده در زیر باشد:

✅تغییر سبک زندگی برای کنترل ریسک فاکتورها، از جمله ورزش منظم، تغذیه مناسب و ترک سیگار

✅درمان تهاجمی شرایط موجود که می تواند PVD را بدتر کند، مانند درمان دیابت، فشار خون بالا و کلسترول بالا

✅مصرف دارو براى بهبود جریان خون، مانند داروهای ضد پلاکت (رقیق کننده خون) و داروهایی که دیواره رگ های خونی را شل می کنند

✅جراحی عروقی. پیوند بای پس عروق با استفاده از رگ خونی از قسمت دیگری از بدن یا لوله ساخته شده از مواد مصنوعی در ناحیه شریان مسدود شده یا تنگ شده قرار می گیرد تا جریان خون مجددا به حالت طبیعى برگردد.

✅آنژیوپلاستى. پزشک در آنژیوپلاستی برای افزایش جریان خون، یک کاتتر یا سوند (لوله توخالی و دراز) را وارد شریان خون مى کند تا یک مسیر بزرگتر براى جریان خون در شریان ایجاد کند.

✅انواع مختلفی از روش های آنژیوپلاستی وجود دارد که در زیر به آنها اشاره شده است:

✅آنژیوپلاستی بالون (یک بالون کوچک در داخل شریان مسدود شده برای باز کردن منطقه مسدود شده باد می شود)

✅آتروکتومی (ناحیه مسدود شده داخل شریان با استفاده از یک وسیله ریز که در انتهای کاتتر نصب شده است، تراشیده مى شود)

✅آنژیوپلاستی با لیزر (از اشعه ى لیزر برای تبخیر کردن انسداد در شریان استفاده می شود)

✅استنت (یک سیم پیچ کوچک در داخل شریان مسدود شده نشر داده مى شود تا ناحیه مسدود شده باز شود و در جای خود باقی می ماند تا شریان را باز نگه دارد) ممکن است قبل از عمل آنژیوپلاستی و جراحی عروق، آنژیوگرافی انجام شود.

عوارض بیماری عروق محیطی

عوارض PVD اغلب به دلیل کاهش یا عدم وجود جریان خون رخ می دهد. این عوارض ممکن است شامل موارد ذکر شده در زیر باشد:

✅ قطع عضو (از بین رفتن اندام)

✅ ضعف در بهبود زخم

✅ تحرک محدود به دلیل درد یا ناراحتی

✅ درد شدید در اندام آسیب دیده

✅ سکته مغزی (در افراد مبتلا به PVD احتمال سکته مغزى سه برابر بیشتر از سایرین است)

✅ پیروی از یک برنامه درمانی تهاجمی برای PVD می تواند از بروز عوارض جانبی جلوگیرى کند.

پیشگری از PVD

برای جلوگیری از بروز PVD، باید برای مدیریت ریسک فاکتورها اقدام کنید. یک برنامه پیشگیری از PVD ممکن است شامل موارد زیر باشد:

✅ترک کردن سیگار، قرار نگرفتن در معرض دود سیگار دیگران، اجتناب از مصرف هر گونه دخانیات.

✅ ایجاد تغییر در رژیم غذایی، از جمله کاهش مصرف موادى که داراى چربی، کلسترول و کربوهیدرات های ساده (مانند شیرینی) هستند و افزایش مصرف میوه و سبزیجات، لبنیات کم چرب و گوشت های بدون چربی.

✅ درمان کلسترول خون بالا با داروهایى که پزشک براى شما تجویز کرده است.

✅کاهش وزن

✅ محدود کردن یا ترک کردن مصرف مشروبات الکلى

✅ مصرف دارو برای کاهش خطر لخته شدن خون؛ این داروها باید توسط پزشک تجویز شوند.

✅ ورزش روزانه به مدت سى دقیقه یا بیشتر

✅ کنترل کردن دیابت

✅ کنترل کردن فشار خون بالا

برای جلوگیری یا کاهش پیشرفت PVD، پزشک ممکن است یک برنامه پیشگیری را به بیمار پیشنهاد کند.

چه موقع باید با پزشک تماس بگیرم؟

اگر علائم کنونى شما بدتر شد و یا علائم جدیدی پیدا کرده اید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید.

نکات کلیدی در مورد بیماری عروق محیطی

✅ بیماری عروقی محیطی می تواند بر تمام انواع رگ های خونی تأثیر بگذارد.

✅ به دلیل اسپاسم یا باریک شدن رگ، جریان خون به بافت محدود می شود.

✅ این بیماری بیشتر رگ هاى خونی پاها را تحت تأثیر قرار مى دهد.

✅ شایع ترین علامت در این بیمارى درد است که با محدودتر شدن گردش خون بدتر می شود.

✅ بازگرداندن جریان خون به بافت و جلوگیری از پیشرفت بیماری، هدف اصلى در درمان است.

دکتر رضا مطلوب

متخصص جراحی عروق و اندوواسکولار

Shopping Basket