ورید ها مجرا هایی نرم و دارای دیواره ای نازک هستند که خون را از دست و پا به قلب باز می گردانند. از آنجایی که ورید ها برخلاف نیروی جاذبه کار می کنند دارای دریچه هایی هستند که تنها اجازه حرکت رو به جلو را به جریان خون داده و از بازگشت آن جلوگیری می کنند. دست ها و پا ها دارای دو نوع عمده ورید های سطحی و عمقی هستند. ورید های سطحی، نزدیک به سطح پوست بوده و اغلب نمایان هستند. ورید های عمقی نزدیکی استخون ها قرار داشته و توسط عضلات احاطه شده اند. ورید های سوراخ کننده یا پرفوراتور نوع سوم از ورید ها هستند که ورید های سطحی و عمقی را به یکدیگر متصل می کنند. انقباض عضلات دست و پا در حین ورزش می تواند به بهبود جریان خون ورید ها کمک کند.

ورید های واریسی، ورید های سطحی متورمی هستند که می توان آن ها را در زیر پوست احساس کرد. قطر این رگ ها اغلب بیش از ۳ میلی متر است. این ورید ها معمولا در درون عضله پشت ساق پا یا ران قرار داشته و به دلیل ضعف دیواره وریدی و کاهش عملکرد دریچه ای به وجود می آیند. این ورید ها تحت فشار جاذبه به متورم شدن خود ادامه داده و با گذشت زمان دراز، پیچ خورده، کیسه مانند و ضخیم می شوند.

ورید های عنکبوتی یا تلانژکتازی ورید های کوچک و متسعی هستند که کمتر از ۱ میلی متر قطر داشته و در لایه های سطحی پوست قرار گرفته اند. ورید های عنکبوتی را نمی توان لمس کرد. ورید هایی که از ورید های عنکبوتی بزرگ تر بوده اما کمتر از ۳ میلی متر قطر دارند ورید های رتیکولار نامیده می شوند. ورید های واریسی می توانند کاملا بی علامت بوده و هیچ مشکل سلامتی را به همراه نداشته باشند. فرایند درمان در این موارد اغلب با هدف زیبایی انجام می شود.

رگ های واریسی هنگامی که دچار علائم می شوند می توانند سبب تورم، سنگینی، گرفتگی، درد، بی قراری، درد عضلانی و خارش در پا و مچ آن شوند. احتمال بروز علائم ورید های واریسی در زنان نسبت به مردان بیشتر است. علائم بیماری مزمن وریدی شامل رنگدانه ای شدن (پیگمانتاسیون) پوست و تحلیل بافت پوست یا بافت زمینه ای در ناحیه مچ پا می شود. خارش احتمالا متداوم ترین علامت ابتلا به ورید های واریسی در مردان است. زنان اغلب از علائمی همچون سنگینی، گرفتگی و درد پای خود شکایت می کنند.

عوامل ایجاد واریس

عوامل بروز ورید های واریسی می توانند اولیه، ثانویه یا مادرزادی باشند. ورید های واریسی دارای عامل اولیه در نتیجه ضعف ذاتی دیواره ورید به وجود می آیند. ورید های واریسی می توانند دارای عوامل ژنتیکی باشند. این موارد اغلب در تعدادی از افراد یک خانواده بروز می دهند. ورید های واریسی که پس از آسیب یا ترومبوز ورید های عمقی به وجود می آیند دارای عامل ثانویه هستند. ورید های واریسی ناشی از اختلال در توسعه طبیعی سیستم وریدی از هنگام تولد با فرد همراه بوده و معمولا بخشی از ناهنجاری عروقی اندام ها هستند. این افراد علاوه بر ابتلا به ورید های واریسی می توانند به بزرگی یا امتداد یافتن اندام ها دچار شده و اغلب به نشانه های مادرزادی نیز مبتلا می شوند. از نمونه این نشانه ها می توان به نشانه های موجود در مبتلایان به سندرم کلیپل ترنونه اشاره کرد.

دریچه های وریدی ناقص صرف نظر از علت خود سبب تجمع خون در پا و افزایش فشار ورید ها می شوند. این وضعیت می تواند به تورم بیشتر ورید های واریسی منجر شده و احتمال بروز علائم و عوارضی از جمله تغییرات پوستی و تشکیل زخم را افزایش دهد. انسداد ورید های لگنی می تواند اثرات ورید های واریسی را به شدت بیشتر کرده و نیازمند درمانی مجزا باشد.

عوامل خطر ابتلا به واریس

مهم ترین عوامل ابتلا به ورید های واریسی شامل موارد زیر می شوند:

✅ وراثت

✅ ایستادن طولانی مدت

✅ افزایش سن

✅ بلند کردن اجسام سنگین

✅ سابقه تشکیل لخته های خونی در ورید های سطحی یا عمقی

✅ جنسیت زن

✅ بارداری های متعدد

روش های تشخیص واریس

پزشک برای تشخیص ورید های واریسی معاینه فیزیکی انجام داده که در آن پا ها در حالت ایستاده از نظر ابتلا به تورم بررسی می شوند. همچنین، پزشک از بیمار درخواست خواهد کرد تا وجود هر گونه درد یا گرفتگی را در پای خود بیان کند. علاوه بر موارد گفته شده، احتمال دارد جهت بررسی عملکرد طبیعی دریچه ها یا وجود هر گونه لخته به آزمایش سونوگرافی با امواج فراصوت نیاز باشد. در این آزمایش غیر تهاجمی، یک تکنیسین ابزاری دستی و کوچک (ترانسدیوسر) را بر روی پوست بالای ناحیه مورد نظر قرار می دهد. اندازه این ابزار هم اندازه با یک قالب صابون است. ترانسدیوسر تصاویری از ورید های پا ایجاد کرده و بر روی یک نمایشگر برای پزشک و تکنیسین نشان می دهد.

درمان واریس

خوشبختانه، درمان معمولا به معنای بستری شدن در بیمارستان یا گذراندن دوره بهبودی ناراحت کننده و طولانی مدت نیست. امروزه به لطف فرایند های کم تهاجم می توان ورید های واریسی را به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری درمان کرد. بیماران می توانند نحوه پوشش هزینه فرایند توسط بیمه های درمانی را از پزشک خود سوال کند. در صورتی که این فرایند صرفا برای اهداف زیبایی انجام شود، به احتمال زیاد فرد باید تمام هزینه فرایند را تقبل کند.

خود مراقبتی

خود مراقبتی می تواند سبب کاهش درد و پیشگیری از بدتر شدن ورید های واریسی شود. از جمله اقدامات خود مراقبتی می توان به ورزش کردن، کاهش وزن، اجتناب از پوشیدن لباس های تنگ، بالا نگه داشتن پا ها و اجتناب از ایستادن یا نشستن های طولانی مدت اشاره کرد.

جوراب های فشاری

پوشیدن جوراب های فشاری در تمام مدت روز می تواند اولین راهبرد قبل از به کار گیری دیگر روش های درمانی باشد. این جوراب ها به طور ثابت پا ها را فشرده کرده و جریان خون در عضلات و ورید های پا را بهبود می بخشند. مقدار فشار وارد شده به نوع و نام تجاری محصول بستگی دارد. این جوراب های فشاری را می توان از اغلب دارو خانه ها و فروشگاه های تجهیزات پزشکی خریداری کرد. برخی جوراب های فشاری قدرت بیشتری داشته و به صورت تجویز شده به فروش می رسند. در صورتی که ورید های واریسی سبب ایجاد علائم شوند امکان دارد بیمه های درمانی هزینه خرید آن ها را به بیمار پرداخت کنند.

جوراب واریس

درمان واریس شدید

در صورتی که خود مراقبتی و استفاده از جوراب های فشاری موفقیت آمیز نبوده یا وضعیت فرد شدید تر باشد پزشک می تواند یکی از درمان های زیر را برای رفع ورید های واریسی به بیمار خود پیشنهاد دهد:

اسکلروتراپی

در این فرایند، پزشک با تزریق یک محلول یا فوم به ورید های واریسی کوچک تا متوسط سبب زخم و مسدود شدن این ورید ها می شود. این ورید های درمان شده ظرف مدت چند هفته از بین می روند. اسکلروتراپی در صورتی که به درستی انجام شود، می تواند موثر باشد. البته ممکن است برخی ورید ها نیاز به تزریق چند باره فوم یا محلول داشته باشند. اسکلروتراپی نیازمند بیهوشی نبوده و در مطب پزشک نیز انجام می شود.

فوم اسکلروتراپی ورید های بزرگ

تزریق محلول فوم به ورید های بزرگ نیز درمانی امکان پذیر برای تخریب و مسدود کردن آن ها می باشد.

درمان لیزری

امروزه پزشکان برای درمان ورید های واریسی و عنکبوتی از تکنولوژی های جدید در درمان لیزری بهره می گیرند. درمان لیزری با تابش پرتو های نوری قوی به ورید سبب از بین رفتن آن می شود. در این درمان نیازی به سوزن و ایجاد برش نیست.

فرایند های کاتتری با استفاده از انرژی لیزر یا امواج رادیویی

در یکی از این درمان ها، پزشک لوله ای باریک به نام کاتتر را به یک ورید متورم وارد کرده و نوک کاتتر را با استفاده از انرژی لیزر یا امواج رادیویی حرارت می دهد. همگام با اینکه کاتتر به بیرون کشیده می شود، حرارت ورید را تخریب و مسدود می کند. این فرایند درمان انتخابی برای ورید های واریسی بزرگ است.

بستن و خارج کردن ورید (لیگاسیون و استریپینگ)

در این روش ورید واریسی قبل از پیوستن به ورید عمقی بسته شده و با ایجاد چند برش کوچک خارج می شود. این فرایند برای بسیاری از افراد به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری انجام می شود. خارج کردن ورید تاثیر نامطلوبی بر گردش خون پا ندارد زیرا وظیفه انتقال بخش زیادی از حجم خون بر عهده ورید های عمقی می باشد.

فلبکتومی گردشی

پزشک ورید های واریسی کوچک تر را از طریق سوراخ های پوستی کوچک خارج خواهد کرد. در این فرایند سرپایی تنها بخش هایی از پوست بی حس می شوند که به وسیله سوزن سوراخ می شوند. احتمال ماندن جای زخم در این فرایند معمولا بسیار اندک است.

جراحی اندوسکوپیک وریدی

افراد تنها در موارد پیشرفته همانند ابتلا به زخم های پا یا شکست دیگر روش های درمانی به این فرایند نیاز خواهند داشت. جراح جهت مشاهده و بستن ورید های واریسی دوربینی کوچک را به پا وارد کرده و سپس ورید ها را از طریق برش هایی کوچک خارج می کند. این فرایند به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری انجام می شود.

ورید های واریسی که در دوران بارداری بروز می دهند معمولا بدون نیاز به درمان پزشکی ظرف ۳ تا ۱۲ ماه پس از زایمان بهبود می یابند.

پای واریسی

درمان خانگی واریس

راهبرد هایی خود مراقبتی وجود دارند که با استفاده از آن ها می توان ناراحتی ناشی از ورید های واریسی را کاهش داد. این راهبرد ها همچنین می توانند به پیشگیری یا آهسته کردن روند بروز ورید های واریسی نیز کمک کنند. از جمله آن ها می توان موارد زیر را نام برد:

ورزش کردن

تحرک داشته باشید. پیاده روی ورزشی عالی برای بهبود گردش خون در پا ها می باشد. پزشک می تواند سطح مناسب فعالیت را برای فرد تعیین کند.

وزن و رژیم غذایی خود را پایش کنید: کاهش وزن فشار غیر ضروری روی پا ها را کمتر می کند. رعایت رژیم غذایی مناسب نیز می تواند مفید باشد. افراد می توانند جهت پیشگیری از تورم ناشی از احتباس آب از یک رژیم غذایی کم نمک پیروی کنند.

پوشیدن لباس مناسب

از پوشیدن کفش های پاشنه بلند اجتناب کنید. کفش های پاشنه کوتاه عضلات پشت ساق پا را بیشتر درگیر کرده که برای ورید های پا نیز مفید است. از پوشیدن لباس های تنگ در نواحی اطراف کمر، پا ها یا کشاله ران خودداری کنید زیرا این لباس ها می توانند سبب کاهش جریان خون شوند.

پا های خود را بالا نگه دارید: جهت بهبود گردش خون پا ها، روزانه چندین زمان استراحت برای خود در نظر گرفته و در آن بازه های زمانی پا های خود را بالا تر از سطح قلب نگه دارید. برای مثال بر روی زمین دراز کشیده و پا های خود را بر روی سه یا چهار بالش قرار دهید.

از نشستن یا ایستادن به مدت طولانی خودداری کنید.

وضعیت بدن خود را مرتب عوض کنید تا به جریان خون کمک شود.

طب جایگزین

برخی درمان های جایگزین با اینکه به خوبی مطالعه نشده اند اما ادعا دارند که درمان های مناسبی برای نارسایی مزمن وریدی هستند. نارسایی مزمن وریدی بیماری است که با ورید های واریسی ارتباط داشته و در آن ورید های پا توانایی بازگرداندن خون به قلب را ندارند. این درمان ها شامل موارد زیر می شوند:

✅ شاه بلوط هندی

✅ کوله خاس

✅ انگور ها (برگ، دانه، میوه و شیره)

✅ یونجه زرد

افراد باید قبل از مصرف هر گونه داروی گیاهی یا مکمل غذایی با پزشک خود مشورت کنند تا از ایمنی محصولات و عدم تداخل آن ها با دارو ها اطمینان یابند.

آمادگی برای ملاقات با پزشک

افراد جهت ملاقات با پزشک به هیچ آمادگی خاصی نیاز ندارند. پزشک پا های فرد را معاینه کرده، ورید های واریسی را تشخیص داده و بهترین درمان را برای فرد تعیین می کند. پزشک عمومی افراد مبتلا را به پزشک متخصص عروق (فلبولوژیست)، جراح عروق یا متخصص پوست ارجاع خواهد داد. با این حال، اقداماتی وجود دارند که می توان قبل از ملاقات با پزشک انجام داده و فرایند خود مراقبتی را آغاز کرد.

چه کاری می توان انجام داد؟

هر گونه علائم خود از جمله موارد غیر مرتبط با ورید های واریسی را یادداشت کنید.

اطلاعات شخصی مهم از جمله سابقه خانوادگی ابتلا به ورید های واریسی یا عنکبوتی را یادداشت کنید.

لیستی از تمامی دارو ها، ویتامین ها یا مکمل های مصرفی خود تهیه کنید.

سوالات خود را یادداشت کنید تا از پزشک بپرسید. وقت ملاقات شما با پزشک محدود است. بنابراین آماده کردن لیستی از سوالات به شما کمک خواهد کرد تا بهترین بهره را از زمان خود ببرید. برخی سوالات پایه که می توان از پزشک پرسید در لیست پایین آورده شده اند:

❓ عامل احتمالی علائم من چیست؟

❓ آیا عوامل احتمالی دیگری نیز برای ورید های واریسی من وجود دارد؟

❓ چه آزمایش هایی را باید انجام دهم؟

❓ ورید های واریسی چگونه درمان می شوند؟ چه درمان هایی را به من توصیه می کنید؟

❓ آیا بیمه درمانی من هزینه درمان ورید های واریسی را پوشش خواهد داد؟

❓ چگونه می توانم به بهترین شکل ورید های واریسی را در کنار دیگر بیماری های خود مدیریت کنم؟

❓ آیا محدودیت های فعالیتی وجود دارد که باید از آن ها پیروی کنم؟

❓ آیا بروشور یا نوشته ای وجود دارد که بتوانم با خود به خانه ببرم؟ بازدید از چه سایت هایی را به من توصیه می کنید؟

موارد قابل انتظار از پزشک

پزشک احتمالا تعدادی سوال از بیمار خواهد پرسید. داشتن آمادگی برای پاسخ دهی به این سوالات می تواند سبب صرفه جویی در زمان شده و این امکان را برای بیمار فراهم کند تا زمان بیشتری را درباره موارد دلخواه خود با پزشک صحبت کنید. امکان دارد پزشک سوالات زیر را از بیمار بپرسد:

❓ چه زمانی برای اولین بار ورید های واریسی خود را مشاهده کردید؟

❓ آیا هیچ گونه دردی احساس کرده اید؟ آیا این درد شدید بوده است؟

❓ آیا مواردی وجود دارند که به بهبودی علائم شما کمک کنند؟

❓ آیا مواردی وجود دارند که به تشدید علائم شما کمک کنند؟

چه اقداماتی می توان انجام داد

افراد حتی قبل از ملاقات با پزشک می توانند فرایند خود مراقبتی را آغاز کنند. افراد باید سعی کنند تا از نشستن یا ایستادن به مدت طولانی اجتناب کرده، در هنگام نشستن پا های خود را در سطح بالا تری قرار داده و از پوشیدن کفش ها یا دمپایی هایی با اندازه نامناسب خودداری کنند.

دکتر رضا مطلوب، جراح عروق و اندوواسکولار

۱
دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب فوق تخصص جراح عروق

دکتر رضا مطلوب، دارای تخصص جراحی عمومی و فوق تخصص جراحی عروق و اندوواسکولار از دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.

نظر خود را بنویسید

مشخصات شما منتشر نخواهد شد. فیلد هایی که با * مشخص شده اند را باید تکمیل کنید.

زنبیل خرید